ËeÃkf Mkknuçk, Mkkfkh #Âø÷þ Mfq÷ 
                       MktrÄLkk rLkÞ{ku 
                              
    MktrÄ - çku þçËku òuzkÞ íÞkhu Ãknu÷k þçËLkku AuÕ÷ku ðýo yLku ÃkAeLkk þçËLkku Ãknu÷ku ðýo yux÷u fu çku 
    Mðhku, çku ÔÞtsLkku, Mðh yLku ÔÞtsLk, rðMkøko yLku Mðh fu rðMkøko yLku ÔÞtsLk{kt su VuhVkh ÚkkÞ Au, íkuLku 
    MktrÄ fnuðk{kt ykðu Au. 
     
    MktrÄLkk «fkhku - (1) Mðh MktrÄ (2) ÔÞtsLk MktrÄ (3) rðMkøko MktrÄ 
     
            - MktrÄ îkhk òuzkíkk çktLku æðrLk Mðh nkuÞ íkku íku Mðh MktrÄ fnuðkÞ Au. yk Mðh MktrÄLkk 
    (1) Mðh MktrÄ
    Ãký çku «fkh Au. 1) MkòíkeÞ Mðh MktrÄ  2) rðòíkeÞ Mðh MktrÄ  
     
    1) MkòíkeÞ Mðh MktrÄ - çku MkòíkeÞ Mðh (y-yk, R-E, W-Q) MkkÚku ykðu íÞkhu yu çkuLku çkË÷u su íku   
    MðhLkwt Ëe½oYÃk {wfkÞ Au, ykðe MktrÄLku MkòíkeÞ Mðh MktrÄ fnu Au. 
    y + y = yk → ¼kð + yLkwðkË = ¼kðkLkwðkË 
    y + yk = yk → ÃkwMíkf + yk÷Þ = ÃkwMíkfk÷Þ 
    yk + y = yk → rðãk + yÚkeo = rðãkÚkeo 
    yk + yk = yk → ®[íkk + ykíkwh = ®[íkkíkwh 
    R + R = E → hrð + RLÿ = hðeLÿ 
    R + E = E → frð + Eïh = fðeïh 
    E + R = E → Ëuðe + RåAk = ËuðeåAk 
    E + E = E → yðLke + Eþ = yðLkeþ 
    W + W = Q → Mkw + WÂõík = MkqÂõík 
    W + Q = Q → rMkLÄw + QŠ{ = rMkLÄqŠ{ 
    Q + W = Q → ðÄq + WÕ÷kMk = ðÄqÕ÷kMk 
    Q + Q = Q → [{q + Qòo = [{qòo 
     
     
    2) rðòíkeÞ Mðh MktrÄ - ßÞkhu swËk swËk MÚkkLkÚke Wå[khkíkk Mðh MkkÚku ykðu íÞkhu Úkíkk ÃkrhðíkoLkLku 
    rðòíkeÞ Mðh MktrÄ fnu Au.  
    y + R = yu → Lkh + RLÿ = LkhuLÿ 
    y + E = yu → hk{ + Eïh = hk{uïh 
    yk + R = yu → {nk + RLÿ = {nuLÿ 
    yk + E = yu → h{k + Eþ = h{uþ 
    y + W = yku → «&™ + W¥kh = «&™ku¥kh 
    y + Q = yku → Lkð + QZk = LkðkuZk 
    yk + W = yku → {nk + WËÞ = {nkuËÞ 
    yk + Q = yku → {nk + QŠ{ = {nkuŠ{ 
    y + É = yhT → Mkó + Ér»k = MkóŠ»k 
    yk + É = yhT → {nk + Ér»k = {nŠ»k 
    É + y = hT + y → {kík] + yÚkof = {kºkÚkof 
    É + yk = hT + yk → rÃkík] + ykËuþ = rÃkºkkËuþ 
    É + R = hT + R → {kík] + RåAk = {krºkåAk 
    É + E = hT + E → rÃkík] + Eþ = rÃkºkeþ 
    É + W = hT + W → {kík] + WíMkð = {kík]íMkð 
            - ‘y’ fu ‘yk’ ÃkAe ‘yu’ fu ‘yi’ ykðu íkku çktLku MðhkuLku çkË÷u ‘yi’ ÚkkÞ Au. 
    * ð]rØ MktrÄ
    y + yu  = yi → Ãkwºk + yu»kýk = Ãkwºki»kýk 
    y + yi = yi → hMk + yiõÞ = hMkiõÞ 
    yk + yu = yi → MkËk + yuð = MkËið 
    yk + yi = yi → {nk + yiïÞo = {niïÞo 
    y + yku = yki → s÷ + ykuÄ = s÷kiÄ 
    y + yki = yki → ðLk + yki»kÄ = ðLkki»kÄ 
    yk + yku = yki → øktøkk + ykuÄ = øktøkkiÄ 
    yk + yki = yki → {nk + yki»kÄ = {nki»kÄ 
     
     
    * Þý MktrÄ - ‘R’ fu ‘E’ ÃkAe fkuEÃký rðòíkeÞ Mðh ykðu íkku ‘R’ fu ‘E’ Lkku ‘ÞT’ ÚkkÞ Au yLku ÃkAe 
    yu{kt ÃkkA¤Lkku Mðh ¼¤u Au. 
    R + y = ÞT + y → «rík + yûk = «íÞûk 
    R + yk = ÞT + yk → rð + ykÏÞkLk = ÔÞkÏÞkLk 
    R + W = ÞT + W → «rík + W¥kh = «íÞw¥kh 
    R + Q = ÞT + Q → rLk + QLk = LÞqLk 
    R + yu = ÞT + yu → «rík + yuf = «íÞuf 
    R + yi = ÞT + yi → ¿kkrík + yiõÞ = ¿kkíÞiõÞ 
    R + yku = ÞT + yku → ËrÄ + ykuËLk = ËæÞkuËLk 
    R + yki = ÞT + yki → yrík + ykiËkÞo = yíÞkiËkÞo 
    E + W = ÞT + W → LkËe + WËTøk{ = LkãwËTøk{  
    * ðý MktrÄ - ‘W’ fu ‘Q’ ÃkAe fkuEÃký rðòíkeÞ Mðh ykðu íkku ‘W’ fu ‘Q’ Lkku ‘ðT’ ÚkkÞ Au. yLku  
    ÃkAe yu{kt ÃkkA¤Lkku Mðh ¼¤u Au. 
    W + y = ðT + y → Mkw + yåA = MðåA 
    W + yk = ðT + yk → nuíkw + yk¼kMk = nuíðk¼kMk 
    W + R = ðT + R → yLkw + Rrík  = yÂLðrík 
    W + yu = ðT + yu → yLkw + yu»ký = yLðu»ký 
    W + yi = ðT + yi→ rþþw + yiõÞ = rþïiõÞ 
    W + yki = ðT + yki→ økwhw + ykiËkÞo = økwðkioËkÞo 
    * yu, yi, yku, yki ÃkAe fkuEÃký rðòíkeÞ Mðh ykðu íkku ‘yu’ Lkku ‘yÞT’, ‘yi’ Lkku ‘ykÞT’,  
    ‘yku’ Lkku ‘yðT’, ‘yki’ Lkku ‘ykðT’ ÚkkÞ Au. 
    yu + y = yÞT + y → Lku + yLk = LkÞLk 
    yi + y = ykÞT + y → øki + yf = økkÞf 
    yku + y = yðT + y → Ãkku + yf = Ãkkðf 
    yki + R = ykðT + R → Lkki + Rf = Lkkrðf  
     
    (2) ÔÞtsLk MktrÄ - MktrÄ Úkíke ð¾íku ÔÞtsLk MkkÚku Mðh òuzkÞ fu ÔÞtsLk MkkÚku ÔÞtsLk òuzkÞ íÞkhu íku{ktLkkuu 
    yuf fu çktLku çkË÷kÞ Au, yLku su Lkðwt YÃk çkLku Au íkuLku ÔÞtsLk MktrÄ fnu Au. 
     
     
    * swËk swËk MktÞkuøkku{kt ‘MkT’ Lke[u {wsçk ÃkrhðíkoLk Ãkk{u Au. 
    1) ‘MkT’ Lke Ãkqðuo ‘y’ fu ‘yk’ rMkðkÞLkku Mðh ykðu íkku ‘MkT’ Lkku ‘»kT’ ÚkkÞ Au. 
    rð + Mk{ = rð»k{   
    yr¼ + Mkuf = yr¼»kuf   
    2) ‘MkT’ Lke ÃkAe ‘[T’ fu ‘AT’ nkuÞ íkku ‘þT’ ÚkkÞ Au. 
    rLkMkT + r[Lík = rLk®ùík 
    3) ‘MkT’ Lke ÃkAe ‘íkT’ fu ‘ÚkT’ nkuÞ íkku ‘MkT’ ÚkkÞ Au. 
    rLkMkT + íkus = rLkMíkus 
    4) ‘MkT’ Lke ÃkAe ‘xT’ fu ‘XT’ nkuÞ íkku ‘»kT’ ÚkkÞ Au. 
    ÄLkwMkT + xtfkh = ÄLkwütfkh 
    5) ‘MkT’ Lke Ãkqðuo ‘R’ fu ‘W’ Lku ÃkAe fT, ¾T, ÃkT, VT ykðu íkku ‘»kT’ ÚkkÞ Au. 
    ËwMk T+ fk¤ = Ëw»fk¤ 
    rLkMkT + Ãkûk = rLk»Ãkûk 
    6) ‘MkT’ Lke ykøk¤ ‘y’ fu ‘yk’ rMkðkÞLkku Mðh yLku ÃkkA¤ ½ku»k ÔÞtsLk fu Mðh nkuÞ íkku ‘hT’ ÚkkÞ Au. 
    ËwMkT + økrík = Ëwøkorík 
    rLkMkT + ¼Þ = rLk¼oÞ 
    7) ‘MkT’ Lke ykøk¤ ‘y’ yLku ÃkkA¤ ½ku»k ÔÞtsLk (økT, ½T, sT, ÍT, zT, ZT, ËT, ÄT, çkT, ¼T){ktLkku fkuE ÔÞtsLk 
    nkuÞ íkku ‘W’ (y+ W = yku) {wfkÞ Au. 
    {LkMkT + nh = {Lkkunh 
    yÄMkT + økrík = yÄkuøkrík 
    8) y½ku»k ÔÞtsLk ( fT, ¾T, [T, AT, xT, XT, íkT, ÚkT, ÃkT, VT )ÃkAe Mðh fu yLkwLkkrMkf rMkðkÞLkku ½ku»k ÔÞtsLk 
    (økT, ½T, sT, ÍT, zT, ZT, ËT, ÄT, çkT, ¼T) ykðu íkku y½ku»k ÔÞtsLkLku MÚkkLku íkuLkk ðøkoLkku ºkeòu ÔÞtsLk {wfkÞ Au. 
    rËfT + ytík = rËøktík 
    íkíkT + økwý = íkËTøkwý 
    y[T + yLík = ysLík 
    9) ‘»kT’ ÃkAe ÔÞtsLk fu Mðh ykðu íkku ‘»kT’ Lkku ‘xT’ ÚkkÞ ÃkAe íkuLkku ‘zT’ ÚkkÞ Au. 
    »k»kT + rhÃkw = »kxT + rhÃkw = »kzTrhÃkw